CHĂM SÓC SAU TACE TẠI NHÀ
Cẩm nang chăm sóc toàn diện khi điều trị ung thư biểu mô tế bào gan bằng TACE dành cho người bệnh và người thân
CHĂM SÓC TẠI VỊ TRÍ CHỌC KIM
- Người bệnh cần kiểm tra vị trí chọc kim nếu có bất kì những dấu hiệu bất thường: chảy máu; dấu hiệu nhiễm trùng: sưng, nóng, đỏ, đau tiết dịch có mùi hôi; nhiều vết bầm tím xung quanh vết thương cần vào viện để kiểm tra lại.
- Sau khi tháo băng ép, người bệnh có thể tắm rửa bình thường nhưng cần lưu ý: không cọ rửa vị trí chọc kim, chỉ dùng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, lau khô bằng khăn sạch. Không bôi thuốc hay kem dưỡng lên vết chọc. Tránh tắm bồn hoặc đi bơi cho đến khi vết thương lành hẳn.
KIỂM SOÁT SỐT
SỐT SAU TACE
Sốt là một trong những triệu chứng thường gặp sau khi điều trị bằng phương pháp TACE. Nhiệt độ cơ thể bình thường giao động từ 36.5-37.5°C đo ở nách
MỨC ĐỘ SỐT
-
Sốt nhẹ 37.5°C - 38°C
-
Sốt vừa 38°C - 39°C
-
Sốt cao 39°C - 40°C
-
Sốt rất cao >40°C
CÁCH ĐO NHIỆT KẾ
ĐIỆN TỬ
Bước 1: Bật nhiệt kế
Bước 2: Lau khô vùng nách
Bước 3: Kẹp nhiệt kế sát da, đầu cảm biến áp sát da
Bước 4: Giữ cánh tay ép sát người
Bước 5: Chờ đến khi có tiếng “bíp”
Bước 6: Đọc kết quả
Bước 7: Tắt nguồn thiết bị và vệ sinh đầu nhiệt kế
CÁCH ĐO NHIỆT KẾ HỒNG NGOẠI
Bước 1: Bật nhiệt kế
Bước 2: Lau khô vùng trán
Bước 3: Để máy hướng thẳng cách thái dương 3-5cm
Bước 4: Bấm nút đo
Bước 5: Đọc kết quả hiển thị
Bước 6: Tắt nguồn thiết bị và vệ sinh cảm biến
Lưu ý: nhiệt kế hồng ngoại dễ sai số khi đổ mồ hôi, môi trường quá nóng hoặc quá lánh, đội nón hoặc miếng dán trán
XỬ TRÍ KHI XẢY RA
TÌNH TRẠNG SỐT
- Dùng thuốc hạ sốt khi nhiệt độ trên 38.5°C theo toa thuốc xuất viện của bác sĩ.
- Tuyệt đối không được sử dụng bất kỳ loại thuốc nào khác khi không có chỉ định của bác sĩ.
- Đối với trường hợp người bệnh sốt dưới 38.5°C thì nên dùng các phương pháp khác như: uống nhiều nước để tránh mất nước do đổ mồ hôi, tránh các loại nước dễ gây mất nước như trà và cà phê.
MỘT SỐ LƯU Ý CHO NGƯỜI BỆNH
- Người bệnh nên dành thời gian để nghỉ ngơi thoải mái tránh các hoạt động thể lực mạnh.
- Đặc biệt người bệnh nên mặc quần áo mỏng nhẹ, dễ thấm hút, không nên đắp chăn sẽ gây giữ nhiệt trong cơ thể làm tăng thêm nhiệt độ cơ thể.
- Người bệnh nên nhập viện khi gặp: sốt cao trên 39°C và không hạ sốt được khi dùng thuốc hạ sốt; Người bệnh sốt rất cao trên 41°C.
Một số phương pháp giảm đau khác như mát-xa, tập thể dục,... Tập thể dục thường xuyên thúc đẩy giảm đau.
Nghe nhạc làm giảm mức độ đau và nhu cầu sử dụng thuốc giảm đau.
Nếu sau khi dùng thuốc giảm đau và các biện pháp khác vẫn không giảm đau, tình trạng đau tăng lên thì người bệnh nên nhập cấp cứu gần nhất.
KIỂM SOÁT ĐAU
Uống thuốc theo toa xuất viện của bác sĩ, kết hợp với các phương pháp giảm đau không thuốc như nhiệt trị liệu:
+ Nhiệt nóng: sử dụng nhiệt để giảm đau bằng túi nhiệt, chai nước nóng, miếng dán nhiệt.
+ Nhiệt lạnh: làm mát vùng bị đau bằng túi đá, khăn được ngâm trong nước đá, gói gel mát.
Buồn nôn-nôn là dấu hiệu thường gặp ở người bệnh sau TACE. Ngoài việc sử dụng thuốc chống buồn nôn theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh nên kết hợp với biện pháp khác để tránh buồn nôn.
.jpg)
Khi người bệnh nôn, thông thường nên nhịn ăn tạm thời để dạ dày có thời gian "nghỉ" và phục hồi. Nên ăn nhẹ, ăn nhạt, dễ tiêu hoá: cháo, súp, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên xào. Ăn uống chậm và chia thành 5-6 bữa thay vì chỉ 3 bữa chính.
Ăn thức ăn khô như bánh quy, bánh mì, ngậm kẹo cứng nếu miệng có mùi vị khó chịu. Hạn chế ăn các loại thực phẩm có mùi tanh.
Sau khi ăn, người bệnh nên súc miệng nhẹ nhàng bằng nước. Tránh vận động mạnh, đánh răng hoặc nằm ngay. Tốt nhất là ngồi thẳng lưng và nghỉ ngơi trong 30-60 phút sau bữa ăn.
Trà gừng tươi giúp giảm buồn nôn, ấm bụng và hỗ trợ tiêu hoá. Để pha trà gừng tươi, cho 1 thìa cà phê gừng tươi cắt nhỏ vào 1 cốc nước sôi, đun khoảng 10 phút rồi lọc lấy nước uống.
Sau khi nôn, không nên ăn đặc trong 30–60 phút. Hãy bắt đầu với thức ăn lỏng, rồi chuyển dần sang đặc. Người bệnh nên hít thở sâu và nghỉ ngơi trong môi trường yên tĩnh.
Người bệnh cần đến khám ngay nếu xuất hiện buồn nôn hoặc nôn dữ dội. Dấu hiệu mất nước như khát nhiều, khô miệng, tiểu ít,... Nôn ra máu, nôn màu xanh hay nôn giống bã cà phê.
KIỂM SOÁT BUỒN NÔN, NÔN ÓI
KHI NÀO CẦN ĐẾN BỆNH VIỆN NGAY SAU TACE ?
1
Sốt cao kéo dài
-
Sốt >39°C, đã uống thuốc hạ sốt nhưng không giảm
-
Sốt kèm rét run, ớn lạnh
-
Sốt rất cao trên 41°C
2
Đau bụng nhiều hoặc tăng nhanh
-
Đau dữ dội vùng gan (hạ sườn phải)
-
Đau không giảm dù đã dùng thuốc
-
Bụng trướng nhiều không giảm
3
Buồn nôn - nôn nhiều
-
Nôn liên tục
-
Mệt lả, khát nhiều, tiểu ít
4
da vàng - mắt vàng
-
Da vàng, kết mạc mắt vàng
-
Nước tiểu sậm màu hơn bình thường
5
Khó thở
-
Thở nhanh, hụt hơi
-
Cảm giác tức ngực
6
Chảy máu, bầm tím tại vị trí chọc mạch
-
Bầm lan rộng, sưng đỏ, đau nhức tăng dần theo thời gian
-
Chảy máu, chảy dịch hoặc mủ
7
Bất kỳ triệu chứng nào khiến người bệnh lo lắng
-
Sụt cân nhanh, không ăn uống được
-
Đau khác thường ở ngực, lưng hoặc bụng.
Sử dụng rượu bia là một yếu tố nguy cơ chính đối với phát triển ung thư biểu mô tế bào gan.
Các loại ngũ cốc như gạo, ngô, đậu và sản phẩm từ chúng (bún, mì, bơ đậu phộng…) khi bị mốc có thể chứa nhiều aflatoxin. Đặc biệt, đậu phộng mốc sinh ra aflatoxin B1 – một độc tố rất mạnh, chỉ cần lượng nhỏ cũng có thể gây ung thư gan.
Đũa không tự sinh ra độc tố aflatoxin, nhưng nếu ăn đậu phộng, ngô hay hạt bị mốc thì cặn dễ bám vào kẽ đũa. Nếu rửa không sạch và để ẩm ướt, đũa có thể bị nấm mốc phát triển, lâu ngày sinh ra độc tố gây hại. Vì vậy, cần rửa sạch, phơi khô và thay đũa định kỳ.
Ăn nhiều thực phẩm nhiều chất béo làm gan phải hoạt động nhiều hơn, gây nặng nề cho tiêu hoá. Người bệnh nên hạn chế bánh ngọt, khoai tây chiên, xúc xích… và chỉ dùng chất béo ở mức vừa phải.
Ăn nhiều muối hoặc thực phẩm mặn (dưa muối, đồ hộp, bánh ngọt, bánh nướng…) sẽ làm cơ thể giữ nước và khiến bệnh gan nặng hơn. Người bệnh ung thư gan nên ăn nhạt, hạn chế muối khi chế biến
Người bệnh nên chia nhỏ bữa ăn thành 6–8 lần trong ngày thay vì chỉ 3 bữa lớn để giảm khó chịu khi ăn. Cần tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ, bổ sung omega-3 và các sản phẩm từ đậu nành.
Người bệnh nên bổ sung thực phẩm giàu carbohydrate, chất xơ, vitamin và dinh dưỡng từ trái cây (nho, kiwi, cam, quýt), rau củ (cà rốt, các loại đậu), cũng như bánh mì, yến mạch và ngũ cốc nguyên hạt.
Ăn các loại thực phẩm chứa hàm lượng protein từ thịt trắng như gà và các loại cá.
Ăn cá thường xuyên giúp giảm nguy cơ ung thư gan. Mỗi 20g cá ăn mỗi ngày có thể làm giảm khả năng phát triển ung thư biểu mô tế bào gan
Việc uống đủ nước hằng ngày là rất quan trọng. Uống 2-3 lít nước mỗi ngày
-
THỰC PHẨM KHÔNG NÊN DÙNG
-
THỰC PHẨM NÊN DÙNG
CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG
Trong 24 - 72 giờ không nâng vật nặng, các việc làm nặng nhọc hay các bài tập khiến tim đập nhanh, khó thở. Vì vậy nên tham gia các hoạt động mức độ vừa phải giúp vị trí chọc kim nhanh chóng hồi phục.
Tập thể dục có thể cải thiện chức năng thể chất, giảm mệt mỏi và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tập ít nhất 15 phút mỗi ngày bằng cách đi bộ, yoga, bài tập dưỡng sinh, nhảy, …
Khi giữ được tinh thần lạc quan, người bệnh ung thư thường thấy nhẹ lòng hơn, ít lo âu, ít buồn chán. Nhờ đó sức khỏe dần ổn định hơn, cuộc sống thoải mái và ý nghĩa hơn mỗi ngày.
Người bệnh nên ngủ đủ giấc 6-8 tiếng sẽ giúp giảm mệt mỏi.
CHẾ ĐỘ VẬN ĐỘNG, NGHỈ NGƠI
TÁI KHÁM
Thông thường người bệnh được tái khám sau TACE 4-6 tuần để đánh giá đáp ứng bằng chụp CT hoặc MRI đồng thời kiểm tra nồng độ AFP, PIVKAII trong máu và chức năng gan.
Các trường hợp đáp ứng hoàn toàn, không cần làm thêm TACE. Người bệnh được chụp CT hoặc MRI (có thể xen kẽ siêu âm) đồng thời kiểm tra nồng độ AFP, PIVKAII trong máu và chức năng gan theo dõi định kỳ mỗi 3-6 tháng.
Người bệnh có chỉ định can thiệp TACE lại nếu tình trạng khối u đáp ứng một phần hoặc chưa đáp ứng tốt hoặc khi phát hiện u có hoạt tính trở lại người bệnh sẽ được hội chẩn lại để xét chỉ định TACE hoặc chuyển đổi/kết hợp với các phương pháp điều trị khác.
Khi người bệnh có bất kì triệu chứng bất thường nào trong thời gian theo dõi mà chưa đến hạn tái khám đều nên đến khám sớm trở lại để các bác sĩ kiểm tra.
